ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය - කොටපොල

ඓතිහාසික පසුබිම

මොරවක් කෝරලේ බටහිර නමින් හැඳින්වු කොටසට අයත් මෙම ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය ඓතිහාසික අතින් වැදගත් තැනක් ගනී. කඳුවලින් ගහන ප්‍රදේශයක් වු මෙහි මුල්වාසීන් ජීවත්ව ඇත්තේ මෙම කොට්ඨාශය හරහා ගලා යන්නා වු ගිං ගඟ හා නිල්වලා ගඟ දෙපසය. මෙම ගංඟා නිම්න වල කෘෂිකාර්මික කටයුතු වල යෙදෙමින් ආදි වාසීන් ජීවත් වූ බවට ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි ලැබී ඇත.

අධිරාජ්‍යවාදීන් විසින් මේ ප්‍රදේශයට තේ වගාව හඳුන්වා දීමෙන් පසු ඒවායේ කුළී වැඩ සඳහා දකුණු ඉන්දියානුවන් මෙහි ගෙන්වා පදිංචි කරවන ලදී. ඒ හා සමගම භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය හා මගී ප්‍රවාහනය කටයුතු අත්‍යවශ්‍ය වු බැවින් අභ්‍යන්තර මාර්ග පද්ධතිය වැඩි දියුණු කෙරිණ.

මේ ප්‍රදේශයේ ඓතිහාසික වටිනාකමක් ඇති ප්‍රධාන ස්ථාන 2ක් ඇත. එනම් ගැටබරු රජමහා විහාරය හා දේවාලයත් කොළවෙනිගම රජමහා විහාරයත්ය. වලගම්බා රජු සොලීන් විසින් පරාජය කිරීමෙන් පසු ආරක්ෂාව සඳහා සැඟවී සිට ඇත්තේ මෙම ප්‍රදේශයේය. මෙම ප්‍රදේශයට කරන ලද ගරු කිරීමක් වශයෙන් මෙම ගැටබරු විහාරය හා දේවාලය වලගම්බා රජු විසින් ඉදි කරවන ලද බවට විශ්වාසයක් පවතී. එසේම රජ්ජුරු බණ්ඩාර දෙවියන් මෙහි ප්‍රධානියා ලෙස ප්‍රදේශවාසීන්ගේ විශ්වාසයක් ද පවති. ගැටබරු රජමහා විහාරයේ වාර්ෂිකව අලංකාර පෙරහැරක් පැවැත්වේ. එය වසරේ ජූලි-අගෝස්තු මාස වලදීය.

කොළවෙනිගම රජමහා විහාරය ද එවැනිම වැදගත් කමක් උසුලන ස්ථානයකි. ශ්‍රී ධන්ත ධාතූන් වහන්සේ සතුරන්ගෙන් ආරක්ෂාව සඳහා බුවනෙකබ‍ාහු රජු විසින් වසර 5ක තිස්සේ සඟවා තබන ලද්දේ මෙම රජමහා විහාරයේය. ඊට සැලකිල්ලක් වශයෙන් මෙම රජමහා විහාරයට අක්කර 1798 ක් විශාල ගම්වරයක් රජු විසින් පුජා කර ඇත. අද දක්වාත් මෙම ගම්වරයේ ඉඩම් විහාරය විසින් පාලනය කරනු ලැබේ.

ප්‍රාදේශිය ලේකම් කොට්ඨාශයේ පිහිටීම          

දෙණියාය කේන්ද්‍ර කර ගත් පුංචි නුවරඑළිය යන නමින් විරුදාවලි ලැබු කොටපොල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය දකුණු පළාතේ මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ කෙළවර, ලෝක උරුම වැසි වනාන්තරයක් වන සිංහරාජ වන භූමියට යාබදව වර්ග කිලෝමීටර් 175.50 කින් යුක්ත සුන්දර පරිසරයක පිහිටා ඇත. මාතර දිස්ත්‍රික්කයට අයත් ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශ 16 න් එකක් වන කොටපොල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය උතුරින් රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ කොලොන්න ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයට  ද, දකුණින් මාතර දිස්ත්‍රික්කයට අයත් පිටබැද්දර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයට ද , නැගෙනහිරින් මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ පස්ගොඩ  ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයට හා  බටහිරින් ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ නෙළුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයට ද මායිම් වී තිබේ. කොට්ඨාශයේ මුළු භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝ මීටර් 175.5 ක් වන අතර ග්‍රාම නිලධාරී වසම් සංඛ්‍යාව 37කි. එම ග්‍රාම නිලධාරී වසම් 37 තුල ගම්මාන 101ක් ඇත‍.

මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ දුෂ්කරම හා අති සුන්දරම  ප්‍රාදේශිය ලේකම් කොට්ඨාශය මෙය වන අතර දුෂ්කර බව නිසාම සුන්දරත්වය තවමත් රැකී පවතින අතර සංචාරක ආකර්ෂණය දිනා ගත හැකි ස්ථාන විශාල ප්‍රමාණයක් පිහිටා ඇත.

ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලීය පිහිටීම.

මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 425 උසකින් හා උතුරු අක්ෂාංශ 6.175 ක් නැගෙනහිර දේශාංශ80.326ක් අතර සුන්දර දියදාව රක්ෂිතයට මායිම්ව කොටපොල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය පිහිටා ඇති අතර 1940 දශකයේ මොරවක් කෝරළයේ කරවන නිලධාරී කාර්යාලය වශයෙන් ආරම්භ වි ඇත.ඉන් පසු 50 දශකය වන විට ප්‍රාදේශීය ආදායම් නිලධාරී කාර්යාලය ලෙසද, 1972 ප්‍රාදේශීය උප දිසාපති කාර්යාලය ලෙස ද, 1992 වර්ෂයේ දී ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය ලෙසද සංවර්ධනය වෙමින් නිලධාරීන් ඉතා සුළු ප්‍රමානයකින් ආරම්භ කර මේ වන විට එකසිය පනහ ඉක්මවු නිලධාරි පිරිසක් සේවය කරන කාර්යාලයක් බවට පත්වී තිබේ.

මුලින් මොරවක් කෝරළය සඳහාම   පිහිටවූ මෙම කාර්යාලය 1960 දශකයේ දි රාජකාරී ප්‍රමාණය විශාල විම මත මොරවක් කෝරළය නැගෙනහිර මොරවක් කෝරළය හා බටහිර මොරවක් කෝරළය වශයෙන් දෙකකට බෙදී ඇත.